Η ευρωπαϊκή συναίνεση για την ανάπτυξη, την οποία ενέκρινε το Συμβούλιο, οι αντιπρόσωποι των κυβερνήσεων των κρατών μελών, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Επιτροπή στις 22 Νοεμβρίου 2005 [Κοινή δήλωση] τονίζει ότι πρωταρχικός και κυρίαρχος στόχος της αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ είναι η εξάλειψη της φτώχιας στα πλαίσια της βιώσιμης ανάπτυξης, καθώς και η επιδίωξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας (ΑΣΧ). Οι οκτώ ΑΣΧ είναι οι εξής: εξάλειψη της έσχατης φτώχιας και της πείνας· εξασφάλιση πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για όλους· προώθηση της ισότητας των φύλων και ενίσχυση της θέσης των γυναικών· μείωση της παιδικής θνησιμότητας· βελτίωση της μητρικής υγείας· καταπολέμηση του HIV/AIDS, της ελονοσίας και άλλων ασθενειών· εξασφάλιση βιώσιμου περιβάλλοντος και δημιουργία παγκόσμιας εταιρικής σχέσης για την ανάπτυξη. Όμως, η Ευρωπαϊκή Ένωση βασίζεται στις αξίες της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και επιδιώκει να αναπτύξει και να παγιώσει την προσήλωση στις αξίες αυτές στις χώρες και περιφέρειες εταίρους μέσω του διαλόγου και της συνεργασίας (άρθρα 2 και 21 ΣΕΕ). Γι' αυτό η Συναίνεση τονίζει επίσης τον ουσιώδη εποπτικό ρόλο των δημοκρατικά εκλεγμένων αντιπροσώπων. Ως εκ τούτου συνιστά μεγαλύτερη ανάμιξη των εθνικών συνελεύσεων, κοινοβουλίων και τοπικών αρχών.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση χρηματοδοτεί μέτρα που αποσκοπούν στην στήριξη της συνεργασίας με αναπτυσσόμενες χώρες, εδάφη και περιφέρειες, που περιλαμβάνονται στον κατάλογο δικαιούχων βοήθειας της Επιτροπής Αναπτυξιακής Βοήθειας του ΟΟΣΑ (ΟΟΣΑ/ΕΑΒ) και παρατίθενται στο Παράρτημα Ι («χώρες και περιφέρειες εταίροι»). Ο κύριος και πρωταρχικός στόχος της συνεργασίας του κανονισμού για τη θέσπιση μηχανισμού χρηματοδότησης της αναπτυξιακής συνεργασίας είναι η εξάλειψη της φτώχειας στις χώρες και περιφέρειες εταίρους στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης, περιλαμβανομένης της επιδίωξης των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετηρίδας (ΑΣΧ), καθώς και η προαγωγή της δημοκρατίας, της χρηστής διακυβέρνησης και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου [Κανονισμός 1905/2006, τροπ.τελευταία από κανονισμό 1341/2011]. Σύμφωνα με αυτόν τον στόχο, η συνεργασία για την ανάπτυξη πρέπει να:

- παγιώνει και στηρίζει τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες, τη χρηστή διακυβέρνηση, την ισότητα των φύλων και τις σχετικές πράξεις διεθνούς δικαίου,

- ευνοεί τη βιώσιμη ανάπτυξη - περιλαμβανομένων των πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών πτυχών - των χωρών και περιφερειών εταίρων, ιδίως των πιο μειονεκτικών,

- ενθαρρύνει την ομαλή και βαθμιαία ένταξή τους στην παγκόσμια οικονομία,

- συμβάλλει στην ανάπτυξη διεθνών μέτρων για τη διατήρηση και τη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος και για τη βιώσιμη διαχείριση των παγκόσμιων φυσικών πόρων, προκειμένου να εξασφαλισθεί η βιώσιμη ανάπτυξη, περιλαμβανομένης της αντιμετώπισης των κλιματικών μεταβολών και της απώλειας βιοποικιλότητας, και

- ενισχύει τη σχέση μεταξύ της ΕΕ και των χωρών και περιφερειών εταίρων.

Κατά την εφαρμογή του κανονισμού 1905/2006, επιδιώκεται προσέγγιση, διαφοροποιούμενη ανάλογα με το αναπτυξιακό πλαίσιο και τις ανάγκες, η οποία παρέχει στις χώρες ή περιφέρειες εταίρους ειδικά προγράμματα προσαρμοσμένα στις ανάγκες, τις στρατηγικές, τις προτεραιότητες και τις υλικές τους δυνατότητες. Κατά τη γενική κατανομή των πόρων, δίνεται προτεραιότητα στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και τις χώρες χαμηλού εισοδήματος προκειμένου να επιτευχθούν οι ΑΣΧ. Η δέουσα προσοχή δίνεται, όμως, στη στήριξη της υπέρ των φτωχών ανάπτυξης των χωρών μεσαίου εισοδήματος, ιδίως δε των χωρών χαμηλού μεσαίου εισοδήματος, πολλές από τις οποίες αντιμετωπίζουν ανάλογα προβλήματα με τις χώρες χαμηλού εισοδήματος.

Εξάλλου, ένα χρηματοδοτικό μέσο για την προαγωγή της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου παγκοσμίως συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων που περιλαμβάνει η δήλωση αναπτυξιακής πολιτικής για την "Ευρωπαϊκή συναίνεση για την ανάπτυξη" (DPS) [Κανονισμός 1889/2006, τροπ.τελευταία από κανονισμό 1340/2011]. Αυτό το μέσο παρέχει βοήθεια, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής για τη συνεργασία για την ανάπτυξη και την οικονομική, χρηματοδοτική και τεχνική συνεργασία με τρίτες χώρες, συνεπή προς την εξωτερική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνολικά, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη και την εδραίωση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, του σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών.

Επιπλέον των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετηρίδας, το πρόγραμμα της ΕΕ για την πρόληψη βίαιων συγκρούσεων, που επικυρώθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, υπογραμμίζει την «πολιτική δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη συνέχιση της πρόληψης των συγκρούσεων ως ενός από τους κυριότερους στόχους των εξωτερικών σχέσεων της ΕΕ» και δηλώνει ότι οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί αναπτυξιακής συνεργασίας μπορούν να συμβάλουν στο στόχο αυτό και στην ανάδειξη της ΕΕ σε παγκόσμιο παράγοντα. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, ο κανονισμός 1717/2006, για τη θέσπιση μηχανισμού σταθερότητας επιτρέπει στην ΕΕ να αναλαμβάνει μέτρα αναπτυξιακής συνεργασίας καθώς και μέτρα δημοσιονομικής, οικονομικής και τεχνικής συνεργασίας με τρίτες χώρες στις παρακάτω συνθήκες [Κανονισμός 1717/2006]: (α) σε καταστάσεις κρίσης ή αναδυόμενης κρίσης, να συμβάλει στη σταθερότητα προβλέποντας αποτελεσματική αντίδραση με σκοπό την περιφρούρηση, τη θέσπιση ή την αποκατάσταση των απαραίτητων προϋποθέσεων για την αποτελεσματική εφαρμογή των πολιτικών ανάπτυξης και συνεργασίας της ΕΕ· και (β) στο πλαίσιο σταθερών συνθηκών για την εφαρμογή των ευρωπαϊκών πολιτικών συνεργασίας σε τρίτες χώρες, να βοηθά στην οικοδόμηση ικανοτήτων για την αντιμετώπιση ειδικών παγκόσμιων και διαπεριφερειακών απειλών που έχουν αποσταθεροποιητική επίδραση, και να διασφαλίζει την ετοιμότητα για αντιμετώπιση καταστάσεων πριν και μετά την κρίση. Η ευρωπαϊκή βοήθεια από τον μηχανισμό σταθερότητας είναι συμπληρωματική προς αυτήν που προβλέπεται στο πλαίσιο σχετικών ευρωπαϊκών μηχανισμών εξωτερικής βοήθειας [βλ. επίσης τα τμήματα 25.6 και 25.8]. Παρέχεται μόνο καθόσον δεν είναι δυνατό να προβλεφθεί επαρκής και αποτελεσματική δράση από αυτούς τους μηχανισμούς.

Η ευρωπαϊκή τεχνική και χρηματοδοτική βοήθεια προς επιδίωξη των ειδικών στόχων του μηχανισμού σταθερότητας που εκτίθενται στο στοιχείο (α) παρέχεται σε επείγουσα κατάσταση, κρίση ή αναδυόμενη κρίση, σε κατάσταση που αποτελεί κίνδυνο για τη δημοκρατία, τη δημόσια τάξη, την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών ή την ασφάλεια των ατόμων ή σε κατάσταση που απειλεί να κλιμακωθεί σε ένοπλη σύγκρουση ή να αποσταθεροποιήσει σοβαρά τις ενδιαφερόμενες τρίτες χώρες.

Η ενίσχυση στο πλαίσιο σταθερών συνθηκών για συνεργασία παρέχεται ιδίως για να αποτρέψει απειλές κατά της δημόσιας τάξης, της ασφαλείας των προσώπων, των κρίσιμης σημασίας υποδομών και της δημόσιας υγείας. Η ευρωπαϊκή ενίσχυση σε αυτές τις περιστάσεις επιδιώκει ιδίως: (α) την ενίσχυση της ικανότητας επιβολής του νόμου και των δικαστικών και των πολιτικών αρχών που συμμετέχουν στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος, συμπεριλαμβανομένης της παράνομης διακίνησης ανθρώπων, ναρκωτικών, όπλων και εκρηκτικών υλών και στον αποτελεσματικό έλεγχο του λαθρεμπορίου και της παράνομης διαμετακόμισης· (β) την στήριξη των μέτρων για την αντιμετώπιση των απειλών κατά της ασφάλειας των διεθνών μεταφορών, των δράσεων στον τομέα της ενέργειας, καθώς και των κρίσιμης σημασίας υποδομών, συμπεριλαμβανομένων των επιβατικών και εμπορευματικών μεταφορών και της διανομής ενέργειας· και (γ) την συμβολή στην εξασφάλιση επαρκούς αντιμετώπισης αιφνίδιων σοβαρών απειλών κατά της δημόσιας υγείας, όπως επιδημίες με ενδεχόμενες διακρατικές επιπτώσεις.